Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω ( παλαιά Μονή) Μια πνευματική όαση στις παρυφές του Ολύμπου

           Μια πνευματική όαση στις παρυφές του Ολύμπου

Σε απόσταση 17 χιλιομέτρων από το Λιτόχωρο, μέσα στο φαράγγι του Ενιππέα, βρίσκεται η παλαιά Μονή, που ίδρυσε ο Άγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω, το 1542.

Η Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μοναστήρια της Ελλάδας και σίγουρα το σημαντικότερο στον νομό Πιερίας. 

Βρίσκεται σε μια πανέμορφη τοποθεσία στον Όλυμπο, σε υψόμετρο 900 μέτρων, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία πνευματικότητας και φυσικής ομορφιάς.

Ιστορία και σημασία

Η μονή ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα από τον Άγιο Διονύσιο εν Ολύμπω και γρήγορα αναδείχθηκε σε σημαντικό κέντρο πνευματικότητας και πολιτισμού. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η μονή γνώρισε μεγάλη ακμή, ενώ δυστυχώς υπέστη σοβαρές καταστροφές κατά τη διάρκεια των πολέμων. Σήμερα, η μονή έχει αναστηλωθεί και λειτουργεί κανονικά, προσφέροντας στους πιστούς ένα χώρο προσευχής και πνευματικής αναζήτηση

Ο Άγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω, προστάτης και πολιούχος της Πιερίας, γεννήθηκε περίπου το 1500 μ.χ. στη Θεσσαλία στο χωριό Σκλάταινα ή Σθλάτενα ή Πλάτινα, σήμερα αποκαλούμενο Δρακότρυπα, της επαρχίας Φαναρίου. Ο πατέρας του Αγίου ονομαζόταν Νικόλαος και η μητέρα του Θεοδώρα. Ήταν φτωχοί, αλλά πολύ ευσεβείς. Ο πατέρας του Αγίου παράλληλα με τις γεωργικές και κτηνοτροφικές του εργασίες ήταν και σφυροκόπος (σπαθοποιός).

Αρχιτεκτονική και μνημεία

Η αρχιτεκτονική της μονής είναι βυζαντινή και συνδυάζει αρμονικά στοιχεία από την τοπική παράδοση. Τα κτίρια της μονής είναι χτισμένα από πέτρα και ξύλο και διαθέτουν πλούσια διακόσμηση με αγιογραφίες και ξυλόγλυπτα.


Μεγάλη υπήρξε η Εκκλησιαστική, Εθνική και Κοινωνική δράση της Μονής.

Ενδεικτικά αναφέρουμε πως, στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας διετέλεσε καταφύγιο και χώρος συσκέψεως των Μακεδονομάχων. Σ’ αυτήν ο γνωστός οπλαρχηγός Καρατάσος συσκέφθηκε με άλλους οπλαρχηγούς και πήρε την απόφαση της καθόδου στη Νότια Ελλάδα, μετά την αιματηρή κατάπνιξη της επαναστάσεως του 1821 στη Μακεδονία, όπου στάθηκε αρωγός του Θ. Κολοκοτρώνη στον αγώνα του κατά του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο. Χρησίμευε ως στρατόπεδο των αγωνιστών σ’ όλες τις κατά καιρούς επαναστάσεις. Γι’ αυτό και το 1828 πυρπολήθηκε από τους Τούρκους, λόγω της ενεργού βοηθείας που επεδείκνυε στους οπλαρχηγούς.


Εθνική δράση ανέλαβε και κατά την επανάσταση του Ολύμπου το 1878 και κατά τον ατυχή πόλεμο του 1897, προσφέροντας καταφύγιο στον καπετάν Ματαπά. Λειτουργούσε ακόμη και ως σχολείο, σχολικά εγχειρίδια του οποίου διασώζονται μέχρι και σήμερα στο σκευοφυλάκιό της. Η εθνική της δράση συνεχίστηκε και στα νεότερα χρόνια, επί Γερμανικής κατοχής, με αποτέλεσμα να ανατιναχθεί εκ θεμελίων από τα γερμανικά στρατεύματα.
Πυρπολήθηκε από τους Τούρκους το 1828 και ανατινάχθηκε από τους Γερμανούς το 1943. Τα θεμέλια του «λαβώθηκαν» σοβαρά, παρ’ όλα αυτά το μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω, αν και «πληγωμένο», συνέχιζε να διατηρεί τη «ζωντάνια» του χάρη στους μοναχούς και τους πιστούς που ήθελαν να προσκυνήσουν, στο φαράγγι του Ενιπέα, σε υψόμετρο 850 μέτρων

Τα τελευταία  χρονια στον χώρο εκτελέστηκαν εργασίες αναστήλωσης της δυτικής πτέρυγας, εκεί όπου ήταν το κωδωνοστάσιο και το ηγουμενείο. Σε όλο αυτό το διάστημα, ο αρχιτέκτονας και συντηρητής μνημείων Σωτήρης Τζήμας είχε φυσική παρουσία και μαζί με τους εργάτες έβαζαν λιθαράκι λιθαράκι στο μοναστήρι, κάτω από το άγρυπνο μάτι των μοναχών, για να μπορέσει να σταθει και  παλι  αγερωχο.

.

Η συγκίνηση πλέον είναι μεγάλη για συντηρητές και μοναχούς. «Είναι πολύ σημαντικό για εμάς, είναι ο χώρος που αγίασε ο Άγιος Διονύσιος και ήταν χρέος μας να σώσουμε το μοναστήρι που καταστράφηκε από τα γερμανικά στρατεύματα στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου» δήλωσε  ο πατέρας Σιλουανός.


Η  υπουργός   Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επισκέφτηκε πριν από λίγο καιρό τον χώρο και είδε από κοντά την ολοκλήρωση των εργασιών, με τους μοναχούς να κάνουν το επόμενο βήμα και να ζητούν να ενταχθεί άμεσα προς χρηματοδότηση και το τελευταίο εσωτερικό κομμάτι του μοναστηριού που παραμένει διαλυμένο, εκεί όπου βρίσκεται η τράπεζα, η κουζίνα και ο φούρνος.




Στόχος των μοναχών είναι να ολοκληρωθεί το έργο για να μπορούν να μένουν στο παλαιό μοναστήρι καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, καθώς τώρα ανεβαίνουν εναλλάξ από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο και όσο το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες, από την Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου, η οποία βρίσκεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από το Λιτόχωρο.




«Είμαστε πολύ συγκινημένοι με την ολοκλήρωση των εργασιών. Έχει πολλούς επισκέπτες που έρχονται και το θαυμάζουν» προσέθεσε ο πατέρας Σιλουανός.

 λόγω της πολυπλοκότητας και της δυσκολίας στη μεταφορά των υλικών δεν υπήρχε πρόσβαση και όλα έπρεπε να κουβαληθούν με το χέρι και σε απόσταση πάνω από 50 μέτρα. Ο χώρος είχε 50 θόλους και πάνω από 200 τόξα και όλα κρίνονταν στη λεπτομέρεια

Ο Άγιος Διονύσιος, ασκητεύσε σε σπηλιά κάτω από ένα βράχο, η οποία απέχει περίπου 20 λεπτά με τα πόδια από το παλιό μοναστήρι. Ο τόπος ονομάστηκε «Άγιο Σπήλαιο» και σώζεται μέχρι και σήμερα, ενώ προσελκύει καθημερινά χιλιάδες επισκέπτες.

Αξίζει να επισκεφτείτε:

Τον Καθολικό: Ο κεντρικός ναός της μονής, αφιερωμένος στον Άγιο Διονύσιο, είναι ένα αριστούργημα της βυζαντινής τέχνης.
Το Μουσείο: Στο μουσείο της μονής εκτίθενται σπάνια εκκλησιαστικά κειμήλια, χειρόγραφα, εικόνες και σκεύη.
Την βιβλιοθήκη: Η βιβλιοθήκη της μονής διαθέτει μια πλούσια συλλογή από χειρόγραφα, έντυπα και αρχειακό υλικό.
Τα κελιά των μοναχών: Τα κελιά των μοναχών είναι χτισμένα σε παραδοσιακό στυλ και προσφέρουν μια μοναδική εμπειρία διαμονής για τους επισκέπτες.